MIŠLJENJE RECENZENTA

Svaka knjiga iz područja poznavanja religije je dobro došla na našim prostorima. Znamo da je religiozna literatura neobično bogata i raznovrsna, međutim u tom stoljetnom slijedu bilo je jedno vrijeme baš na našim prostorima kada se o religioznim temama nije objavljivalo dovoljno a osobito ne dovoljno objektivno. Posljedice te neinformiranosti a samim tim i neformiranosti osjećamo danas u religioznoj literaturi kao nedostatak. S druge strane u najnovije doba je religiozna literatura preplavila idejama suvremenog čovjeka toliko da se u izboru i opredjeljenju prema religioznoj ponudi teško može orijentirati. S jedne strane je dakle nedostatak sistematskog, ozbiljnog, preglednog te kritičkog prikaza religioznoga a s druge strane je preobilna ponuda propagandno-religioznoga, što svakako čovjeka današnjice ili zbunjuje ili odvodi od pravog religijskog pristupa ili barem saznanja.

U dvadesetom stoljeću nastali su mnogi novi religiozni pokreti i religiozne denominacije da je teško pratiti njihov razvitak i djelokrug. Mnoštvo ponuda u nijansama različitih a ponekad i oprečnih zbunjuju. Bilo da se radi o zapadnom praktičnom materijalizmu, konsumizmu i hedonizmu, bilo da se radi o istočnom materijalizmu i nakon pada komunizma raznim krizama a najviše ekonomskoj: čovjek današnjice je ispražnjen. Praznini bogotražitelja, čovjeka koji se iz tog svijeta otuđenosti i zarobljenosti želi izvući, nudi se dvostruko rješenje. Na Zapadu novi religiozni pokreti nastaju kao alternativa tradicionalnim religijama, historijske Crkve kao institucije gube na svojoj privla¬čnosti a ponekad i na autentičnosti do te mjere da ih suvremenik više ne prihvaća ozbiljno. Najopasnije je to što se u traženju nije okrenulo zdravoj kritici i kvalitativnoj promjeni postojećeg (reevangelizacija) nego se okrenulo kritici koja čovjeka odvodi od pripadanja historijskoj Crkvi i ulazi u alternativno rješenje nečega novog, koje je često pula označeno boljim samo zato stoje novo. Tako je Zapad prepun „novih" ponuda koje su u stvari kršćanskog nadahnuća sa nešto prilagođenim mentalitetom suvremenog tražitelja ili čak podilaze mentalitetu europ¬skoga načina življenja. Jednako tako na Zapadu su postale „atrak¬tivne" stare religije Istoka kao nešto posve novo u ovom podneblju, koje su napose za mlade vrlo privlačne, ali rastaču tradicionalni mentalitet europskoga načina mišljenja i življenja. Na europskom Istoku gdje je godinama vladao tzv. „naučni" materijalizam mnogi religijski pokreti nastaju kao protest komunističkoj ideologiji i kao svojevrsni oblik disidenstva. Međutim, na Istoku se radi ne o otpadu od vjere i prelasku u neku drugu alternativu, nego se radi o nevjerniku koji je sada u fazi obraćenja. Svojevrsna ponuda religijskog „tržišta" je zavodljiva i gladnoga čovjeka Istoka lako dovodi u bilo kakovo religiozno opredjeljenje samo da nije više u svijetu ateizma. Pošto ne poznaje religijski fenomen dovoljno sistematski on se lako opredjeljuje za „prvu" poonudu te tako i na Istoku nastaje multikonfesio-nalno društvo koje se više ne prepoznaje ni kao kršćansko ni kao nekršćansko ni kao europsko ni kao azijsko, nego kao nešto posve novo.

U takovoj situaciji na ovom području koje je baš na raskrižju Istoka i Zapada ovakova religijska situacija je u isto vrijeme i izazovna i pogubna. Izazovna je za europski mentalitet i kršćanske vrednote tradicionalne Europe te bi se moglo očekivati svojevrsno obnavljanje vrednota koje su duboko usađene u čovjeka ovoga kraja. Međutim je opasnost za mlade generacije u tome što je još uvijek velika neinformiranosi. Dogodila se kriza svih vrednota a u našim okolnostima i u naše vrijeme stoga i velika dezorijentiranost te je ovakav fenomen poguban za bilo kakovu autentičnu religijsku vrednotu. Pojava jedne ovakove knjige je hvalevrijedna iz više razloga. Naime, teologija Drugog vatikanskog sabora je donijela revolucionarnu novost u području ekumenskog poslanja ne samo Crkve nego i crkava. Radi se ne o pomodarstvu nego o postulatu poslanja iskrenog kršćanstva na pozornici svijeta kao spasenjske religije koje o ekumenizmu ne može tek dijalogizirati ili frazirati nego treba činiti. To činjenje je ponajprije vrlo pošteno iznošenje vlastitoga stava i vlastite nauke jasnim jezikom ah bez kompromitiranja vlastitih vrednota koje su prihvatljive čovjeku, napose bogotražitelju ovoga vremena. S druge strane isključenje svaki prozelitizam. Treba iskreno nastojati upoznati drugoga i drugačijega u njegovom vlastitom načinu razmišljanja, izražavanja i vjerovanja. Takovo pošteno upoznavanje drugih i drugačijih obogaćuje i nas same, a pristup je jednako tako jasan i iskren, te može dovesti do potrebnoga životnoga dijaloga na pomaku kvalitativno religijskoga za boljitak i spas čovjeka. To nije konglomerat vjera nego pokušaj da se bolje i više uzajamno upoznaju i tako zajednički unapređuju religijske vrednote živeći u duhu tolerancije, suživota i poštovanja. Sada se nameće pitanje: a što sa takovim religijskim opredjeljenjima koji su isključivi i fanatični? Čini se daje jedini način mogućnosti daljnjega hoda da se istina nazove istinom i na tu isključivost i fanatičnost upozori kao nešto što je strano osnovnoj poruci svake religije koja želi navješćivati transcendentalne vrednote i služiti čovjeku.

Stoga je knjiga profesora Romana Miza ogroman doprinos na ovom području, naime, upoznavati u načinu razmišljanja i naučavanja svaku pojedinu denominaciju, u želji da pristup bude što autentičniji i iskreniji omogućuje bogotražitelju informaciju iz prve ruke bez želje da ga se povede, a pogotovu zavede. Sistematičnost profesora Miza čini knjigu čitljivom za široko čitateljstvo, a stručnost i obimna literatura činije dovoljno jakim izvorom prave informacije i omogućuje dalji zajednički hod u dijalogu, a ne u isključivosti. Iskreni duh ekumenizma je oslobodio knjigu tvrdih i opterećujućih tvrdnji, ali nije zanijekao istinu i stav kršćana u odnosu prema svim religijskim denominacijama, koje se u knjizi pojavljuju. Jasno, knjiga je namijenjena ponajprije čitatelju kršćanskog opredjeljenja i to pripadnika tradicionalnih kršćanskih Crkava, stoga je razumljivo da je stav i kritičan. Međutim, ta kritičnost ne ometa da knjiga bude korisna svakom dobronamjernom čitatelju koji želi na jednom mjestu steći informaciju o onim religijskim pojavama koje ga zaokružuju. Ta pomoć čitatelju je najveća vrednota knjige. Ona je svojevrsna enciklopedija onoga što čovjek našeg podneblja o sebi i drugima treba znati da bi mogao ostati dobro informiran i ojačan u vlastitoj kršćanskoj baštini. U želji da knjiga posluži mnogima kao informacija i obogaćenje njenu pojavu pozdravljamo baš radi toga što je doprinos u daljem hodu vjere današnjega za današnje.

U Subouci o blagdanu svetih apostola Petra i Pavla 1998. g.

MIŠLJENJE RECENZENTA................................................7

PREDGOVOR.......................................................................11

UMJESTO UVODA.............................................................13

NAZIV I NJEGOVO ZNAČENJE .....................................21

OBILJEŽJA SLJEDBI ........................................................26

OKVIRI GLEDIŠTA ...........................................................29

Teološko gledište.......................................................29

Psihološki aspekt .......................................................30

Društveni aspekt ........................................................32

UZROCI POSTANKA SEKTE ..........................................33

RAZLOZI USPJEHA ..........................................................36

Religiozno-crkvem razlozi ........................................36

Socijalni razlozi .........................................................38

Psihološki razlozi ......................................................38

Materijalni razlozi .....................................................39

NEKE KARAKTERISTIKE DJELOVANJA SLJEDBI ..40

METODE PREDOBIJANJA NOVIH ČLANOVA ..........43

KONKRETNI RAZLOZI ZA ŠIRENJE SEKTI..............44

GRUPIRANJE VJERSKIH ZAJEDNICA........................47

TIPOLOGIJA SLJEDBI .....................................................49

ODREĐENJE KATOLIČKE CRKVE PREMA SLJEDBAMA ........53

ODREĐENJE SEKTI U SRPSKOJ PRAVOSLAVNOJ CRKVI.................57

SAMOODREĐENJE ...........................................................61

RAZLOG NASTANKA I ZAJEDNIŠTVO NAUKA .......64

IZAZOV ILI OPASNOST...................................................65

DODATAK 1

Svjedoci Jehove .........................................................67

DODATAK 2

Tipovi verskog organizovanja...................................91

DODATAK 3

Razgovor sa Aleksandrom Dvorkinom ...................103

DODATAK 4

Ključ za razumijevanje „Novog doba" (New Age) . 109

DODATAK 5

Spiritizam i sotonizam u „novoj religioznosti" .......121

Nazočnost satanizma u suvremenom društvu .........138

Satanizam na djelu...................................................146

Satanizamkod nas ...................................................148

DODATAK 6

Hrvatski „Areopag" .................................................155

DODATAK7

Pripadaš li isceliteljskoj metodi „reiki"?.................163

DODATAK 8

Novi religiozni pokreti u Rusiji i Ukrajini...............173

POGOVOR .........................................................................195